“เขื่อนภูมิพล” เขื่อนอเนกประสงค์แห่งแรกของเมืองไทย น้ำพระทัยจากพ่อหลวง หล่อเลี้ยงชีวิตคนไทย

-------

"ข้าพเจ้าเห็นพ้องกับรัฐบาลว่า โครงการอเนกประสงค์โครงการแรกของประเทศไทยนี้ เป็นจุดเริ่มต้นในการพัฒนาเศรษฐกิจก้าวใหม่ให้ไพศาลออกไป ปัจจุบันน้ำเป็นปัจจัยหล่อเลี้ยงชีวิต และน้ำกับไฟฟ้าส่งเสริมความเจริญก้าวหน้าของชีวิต เมื่อพลเมืองเพิ่มมากและเร็ว ก็ต้องเพิ่มน้ำและไฟฟ้าให้ทันความต้องการของพลเมือง"

พระราชดำรัสของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เนื่องในวโรกาสเสด็จพระราชดำเนินประกอบพิธีเปิดเขื่อนภูมิพล เมื่อวันที่ 17 พฤษภาคม ปีพ.ศ. 2507

จากพระราชดำรัสนี้ บอกได้ถึงพระมหากรุณาธิคุณของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ที่ทรงห่วงใยพสกนิกรชาวไทยของพระองค์เป็นอย่างมาก พระองค์ทรงต้องการให้คนไทยมีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดี พระองค์ทรงสนพระทัยเรื่องน้ำ มีแนวพระราชดำริเรื่องการพัฒนาแหล่งน้ำและเขื่อน เพื่อแก้ปัญหาสำคัญคือการขาดแคลนแหล่งน้ำ เพราะประชาชนชาวไทยส่วนใหญ่มีอาชีพเกษตรกรรม พระองค์จึงส่งเสริมให้มีการชลประทาน สร้างฝาย สร้างเขื่อน และนำไปสู่แนวพระราชดำริในการใช้ประโยชน์จากแหล่งผลิตไฟฟ้า ก่อให้เกิดการสร้าง “เขื่อนภูมิพล” ขึ้นมา ที่ให้ประโยชน์ทั้งด้านการเกษตรและการไฟฟ้า เป็นจุดเริ่มต้นโรงไฟฟ้าพลังน้ำขนาดใหญ่ของประเทศ ที่พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงพระดำริให้สร้างขึ้น ก่อเกิดประโยชน์มากมายมหาศาลต่อคนไทยทุกคนมาจนทุกวันนี้

“เขื่อนภูมิพล” ตั้งอยู่ที่อำเภอสามเงา จังหวัดตาก เป็นเขื่อนอเนกประสงค์แห่งแรกของประเทศไทย เดิมมีชื่อเรียกว่า “เขื่อนยันฮี” เมื่อวันที่ 25 กรกฏาคม ปี พ.ศ. 2500 พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ได้พระราชทานพระปรมาภิไธย ให้เป็นชื่อเขื่อนว่า “เขื่อนภูมิพล” มีลักษณะเป็นเขื่อนคอนกรีตโค้งเพียงแห่งเดียวในประเทศไทย และในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มีรัศมีความโค้ง 250 เมตร ยาม 486 เมตร สันเขื่อนกว้าง 6 เมตร และมีความสูง 154 เมตร ถือเป็นเขื่อนที่สูงติดอันดับ 8 ของโลก อ่างเก็บน้ำสามารถรองรับน้ำได้สูงสุด 13,462 ล้านลูกบาศก์เมตร ซึ่งสร้างปิดกั้นลำน้ำปิง ที่บริเวณเขาแก้ว อำเภอสามเงา จังหวัดตาก

พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เสด็จพระราชดำเนินทรงวางศิลาฤกษ์การก่อสร้าง เมื่อวันที่ 24 มิถุนายน ปีพ.ศ. 2504 การก่อสร้างในระยะแรกประกอบด้วยงานก่อสร้างตัวเขื่อน ระบบส่งไฟฟ้าและอาคารโรงไฟฟ้า กระทั่งเมื่อวันที่ 17 พฤษภาคม ปีพ.ศ. 2507 พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ได้เสด็จพระราชดำเนินทรงเปิดเขื่อนภูมิพล ที่ทุกวันนี้ “เขื่อนภูมิพล” ได้ยังประโยชน์ในด้านชลประทานแก่พื้นที่ถึง 10 ล้านไร่ต่อปี อ่างเก็บน้ำเหนือเขื่อนจุน้ำได้ 13,462 ล้านลูกบาศก์เมตร เนื้อที่ผิวน้ำประมาณ 300 ตารางกิโลเมตร ความยาวของลำน้ำจากเขื่อนถึงอำเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม่ เป็นระยะทาง 207 กิโลเมตร